{"id":924,"date":"2024-02-20T12:46:23","date_gmt":"2024-02-20T11:46:23","guid":{"rendered":"http:\/\/liberproarte.eu\/?page_id=924"},"modified":"2025-01-31T15:15:56","modified_gmt":"2025-01-31T14:15:56","slug":"polska-muzyka-tradycyjna-dziedzictwo-fonograficzne-stan-aktualny-zachowanie-udostepnianie","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/liberproarte.eu\/?page_id=924","title":{"rendered":"Polska muzyka tradycyjna – dziedzictwo fonograficzne. Stan aktualny, zachowanie, udost\u0119pnianie"},"content":{"rendered":"

Strategiczny i wieloetapowy projekt realizowany od 2014 r. w Zbiorach Fonograficznych Instytutu Sztuki PAN pod kier. dra Jacka Jackowskiego we wsp\u00f3\u0142pracy ze Stowarzyszeniem Liber Pro Arte.<\/p>\n

Etnofon, finansowany pocz\u0105tkowo tylko ze \u015brodk\u00f3w bud\u017cetowych Instytutu Sztuki PAN spotka\u0142 si\u0119 z przychylno\u015bci\u0105 Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i uzyska\u0142 (dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy Instytutu ze Stowarzyszeniem LiberPro Arte) finansowanie w ramach programu Dziedzictwo Kulturowe (Priorytet: Kultura ludowa i tradycyjna) w latach 2015-2024. W toku realizacji prac wybrane zadania lokowano r\u00f3wnie\u017c w dzia\u0142ania w ramach odr\u0119bnych projekt\u00f3w wspieranych przez Centralny O\u015brodek Informatyki (Program Operacyjny Polska Cyfrowa). Ostatnie lata projektu zwi\u0105zane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c z obecno\u015bci\u0105 Instytutu Sztuki PAN \u2013 jako jednej z 15 plac\u00f3wek wiod\u0105cych w kraju w zakresie bada\u0144 humanistycznych \u2013 w konsorcjum DARIAH.PL \u2013 cz\u0119\u015bci europejskiej sieci Digital Research Infrastructure forthe Arts and Humanities, gdzie tworzy, rozwija i utrzymuje infrastruktur\u0119 cyfrowej humanistyki, kt\u00f3ra wpisana zosta\u0142a na Polsk\u0105 Map\u0119 Infrastruktury Badawczej w obszarze nauk spo\u0142ecznych i humanistycznych.<\/p>\n\n\n\n
\"MKiDN<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Projekt ma na celu tworzenie, rozw\u00f3j i utrzymanie centralnego cyfrowego repozytorium (etnofon.ispan.pl<\/a>) historycznych i wsp\u00f3\u0142czesnych \u017ar\u00f3de\u0142 etnomuzykologicznych tworzonych do interdyscyplinarnych, zw\u0142aszcza humanistycznych bada\u0144 naukowych. Dzia\u0142ania koncentruj\u0105 si\u0119 na dokumentalnych, \u017ar\u00f3d\u0142owych nagraniach d\u017awi\u0119kowych i filmowych, w kt\u00f3rych utrwalono polsk\u0105 autentyczn\u0105 pie\u015b\u0144 i muzyk\u0119 tradycyjn\u0105 a tak\u017ce taniec ludowy.
\nCele projektu Polska muzyka tradycyjna \u2013 dziedzictwo fonograficzne mo\u017cemy podsumowa\u0107 w o\u015bmiu punktach:<\/p>\n

    \n
  1. Badanie i okre\u015blenie stanu archiwalnego zasobu fonograficznego i filmowego dokumentuj\u0105cego polsk\u0105 muzyk\u0119 tradycyjn\u0105 i taniec w ich autentycznej i niestylizowanej formie;<\/li>\n
  2. Eksploracja zbior\u00f3w, kolekcji, archiw\u00f3w instytucjonalnych (zgromadzonych w instytutach naukowych, plac\u00f3wkach edukacyjnych, domach kultury, muzeach, stowarzyszeniach itp.) oraz zbior\u00f3w prywatnych. Odkrywanie nowych, nieznanych lub ma\u0142o znanych kolekcji;<\/li>\n
  3. Utrzymanie i rozw\u00f3j centralnego cyfrowego repozytorium danych i nagra\u0144;<\/li>\n
  4. Konserwacja, digitalizacja, interdyscyplinarne (m.in. etnomuzykologia, dialektologia, fonoskopia) opracowanie merytoryczne i archiwizacja nagra\u0144;<\/li>\n
  5. Kampania informuj\u0105ca o projekcie: prezentacja za\u0142o\u017ce\u0144 i post\u0119p\u00f3w projektu oraz problem\u00f3w badawczych na konferencjach krajowych i mi\u0119dzynarodowych, publikacje naukowe i popularnonaukowe;<\/li>\n
  6. Realizacja wsp\u00f3\u0142czesnej dokumentacji terenowej;<\/li>\n
  7. Organizacja konferencji po\u015bwi\u0119conych tematyce projektu, przygotowywanie publikacji ksi\u0105\u017ckowych i p\u0142ytowych po\u015bwi\u0119conych polskiemu dziedzictwu etnofonograficznemu;<\/li>\n
  8. Badanie aspekt\u00f3w prawnych zwi\u0105zanych z udost\u0119pnianiem nagra\u0144 i tworzeniem wsp\u00f3\u0142czesnej dokumentacji. Wdra\u017canie wypracowanych rozwi\u0105za\u0144 w tym zakresie.<\/li>\n<\/ol>\n

    Projekt zak\u0142ada \u2013 wzorem Akcji Zbierania Folkloru Muzycznego \u2013 agregacj\u0119 i scentralizowanie owej spu\u015bcizny fonograficznej, wytwarzanej od drugiej po\u0142owy ubieg\u0142ego wieku, oraz jej analiz\u0119, badanie, opracowanie merytoryczne i udost\u0119pnienie z wykorzystaniem wsp\u00f3\u0142czesnych technologii.<\/p>\n

    W ramach przeprowadzonych do chwili obecnej dziewi\u0119ciu etap\u00f3w projektu Polska muzyka tradycyjna \u2013 dziedzictwo fonograficzne realizowanych od 2014 r. stworzono najwi\u0119ksze w Polsce repozytorium metadanych i danych \u2013 cyfrowych kopii archiwalnych nagra\u0144 muzyki tradycyjnej i s\u0142owa m\u00f3wionego, pochodz\u0105cych z najwi\u0119kszych krajowych kolekcji nagra\u0144; odkryto i opracowano tak\u017ce nowe kolekcje. Uda\u0142o si\u0119 nam doprowadzi\u0107 do porozumienia wielu instytucji, zbior\u00f3w, archiw\u00f3w i kolekcji (instytucjonalnych i prywatnych) w celu wymiany do\u015bwiadcze\u0144, metod a wreszcie wdro\u017cenia i prowadzenia prac nad uporz\u0105dkowaniem, zbadaniem, transferem do domeny cyfrowej, opracowaniem merytorycznym i zamieszczeniem w jednym centralnym repozytorium \u017ar\u00f3d\u0142owych zasob\u00f3w fonograficznych i filmowych. Punktem wyj\u015bcia ze wzgl\u0119du na sam zas\u00f3b (najstarszy i najwi\u0119kszy w kraju) oraz zaplecze merytoryczne (instytucja naukowa, centrum kompetencji w tym zakresie) by\u0142y Zbiory Fonograficzne Instytutu Sztuki PAN.<\/p>\n

    W ramach realizacji projektu do repozytorium w\u0142\u0105czano dotychczas ca\u0142e zbiory lub ich cz\u0119\u015bci (w zale\u017cno\u015bci od wielko\u015bci kolekcji) nast\u0119puj\u0105cych instytucji:<\/p>\n

    KOLEKCJE SPECJALISTYCZNE oraz INSTYTUCJONALNE FONOTEKI I ARCHIWA (powsta\u0142e przy plac\u00f3wkach naukowych)<\/strong><\/p>\n

      \n
    1. Zbiory Fonograficzne Instytutu Sztuki PAN. Jednostka zarz\u0105dzaj\u0105ce projektem i repozytorium;<\/li>\n
    2. Katolicki Uniwersytet Lubelski. Instytut Muzykologii. Archiwum Muzyczne Folkloru Religijnego;<\/li>\n
    3. Uniwersytet Marii Curie-Sk\u0142odowskiej w Lublinie. Pracownia Etnolingwistyczna im. Jerzego Bartmi\u0144skiego (dawna Pracownia Archiwum Etnolingwistyczne);<\/li>\n
    4. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Instytut Muzykologii;<\/li>\n
    5. Uniwersytet Warszawski. Instytut Muzykologii;<\/li>\n
    6. Polskie Radio Olsztyn (nagrania przekazane do Zbior\u00f3w Fonograficznych Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk przez red. Maryn\u0119 Ok\u0119ck\u0105-Bromkow\u0105).<\/li>\n<\/ol>\n

      KOLEKCJE MUZEALNE<\/strong><\/p>\n

        \n
      1. Muzeum Po\u0142udniowego Podlasia w Bia\u0142ej Podlaskiej;<\/li>\n
      2. Muzeum Etnograficzne im. F. Kotuli w Rzeszowie. Oddzia\u0142 Muzeum Okr\u0119gowego w Rzeszowie;<\/li>\n
      3. Muzeum Tatrza\u0144skie im. Dra Tytusa Cha\u0142ubi\u0144skiego w Zakopanem. Archiwum;<\/li>\n
      4. Muzeum Etnograficzne im. M. Znamierowskiej-Pr\u00fcfferowej w Toruniu. Archiwum Dzia\u0142u Folkloru;<\/li>\n
      5. Muzeum Regionalne w Woli Osowi\u0144skiej;<\/li>\n
      6. Archiwum nagra\u0144 Muzeum Zamojskiego w Zamo\u015bciu;<\/li>\n
      7. Etnologisches Museum. Staatliche Museen zu Berlin (Berliner Phonogramm-Archiv) – nagrania z teren\u00f3w Polski;<\/li>\n
      8. Muzeum Regionalne w W\u0105growcu;<\/li>\n
      9. Muzeum „G\u00f3rno\u015bl\u0105ski Park Etnograficzny w Chorzowie”;<\/li>\n
      10. Muzeum Wsi Lubelskiej;<\/li>\n
      11. Muzeum Regionalne w \u0141ukowie.<\/li>\n<\/ol>\n

        KOLEKCJE POWSTA\u0141E PRZY REGIONALNYCH INSTYTUCJACH KULTURY<\/strong><\/p>\n

          \n
        1. Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu;<\/li>\n
        2. Bukowia\u0144skie Centrum Kultury „Dom Ludowy”;<\/li>\n<\/ol>\n

          KOLEKCJE PRZY STOWARZYSZENIACH, FUNDACJACH, ORGANIZACJACH REGIONALNYCH, I IN.<\/strong><\/p>\n

            \n
          1. Stowarzyszenie Katedra Kultury w Warszawie. Archiwum;<\/li>\n
          2. Archiwum nagra\u0144 Stowarzyszenia Muzyk\u00f3w Ludowych w Zb\u0105szyniu;<\/li>\n
          3. Stowarzyszenie „Collegium Suprasliense”;<\/li>\n<\/ol>\n

            ZBIORY PRYWATNE<\/strong><\/p>\n

              \n
            1. Kolekcja nagra\u0144 dokumentalnych dr Bo\u017ceny Lewandowskiej (Orawa)<\/li>\n
            2. Kolekcja nagra\u0144 dokumentalnych prof. Tomasza Nowaka<\/li>\n
            3. Prywatny zbi\u00f3r nagra\u0144 prof. Jana Miros\u0142awa Kasjana przekazany w depozyt Muzeum Etnograficznemu im. M. Znamierowskiej-Pr\u00fcfferowej w Toruniu;<\/li>\n
            4. Kolekcja nagra\u0144 Zespo\u0142u „Bagnosze” (po\u0142udniowe Podlasie);<\/li>\n
            5. Kolekcja nagra\u0144 Anieli Halczuk (po\u0142udniowe Podlasie);<\/li>\n
            6. Kolekcja nagra\u0144 Henryka \u015awi\u0105tkowskiego (Mazowsze \u0142owickie);<\/li>\n
            7. Kolekcja nagra\u0144 Stanis\u0142awa Wo\u017anicy (Mazowsze wschodnie);<\/li>\n
            8. Kolekcja nagra\u0144 Wandy Ksi\u0119\u017copolskiej (Mazowsze wschodnie);<\/li>\n
            9. Kolekcja nagra\u0144 Mateusza Raszewskiego (Kaliskie, dorzecze Prosny);<\/li>\n
            10. Kolekcja nagra\u0144 Alka Mardu\u0142y (Podhale);<\/li>\n
            11. Prywatny zbi\u00f3r nagra\u0144 Zdzis\u0142awa Marczuka;<\/li>\n
            12. Kolekcja nagra\u0144 Kazimiery Dominiuk (Podlasie p\u00f3\u0142nocno-zachodnie);<\/li>\n
            13. Prywatny zbi\u00f3r nagra\u0144 Julity Charytoniuk;<\/li>\n
            14. Prywatny zbi\u00f3r nagra\u0144 Marcina Li\u0107winko<\/li>\n<\/ol>\n

              Wraz z administratorem repozytorium (Zbiorami Fonograficznymi IS PAN) mamy zatem obecnie 36 wi\u0119kszych i mniejszych podmiot\u00f3w, kt\u00f3rych materia\u0142y fonograficzne (a tak\u017ce filmowe) zosta\u0142y zagregowane w centralnej bazie nagra\u0144 dokumentalnych polskiej muzyki tradycyjnej. Charakterystyka wielu z wy\u017cej wyszczeg\u00f3lnionych kolekcji sta\u0142a si\u0119 podstaw\u0105 do opracowa\u0144 opublikowanych w trzech tomach serii wydawniczej powsta\u0142ej w ramach projektu. Szczeg\u00f3\u0142owe informacje o ka\u017cdym z dotychczas zrealizowanym etapie projektu, opisy zagregowanych kolekcji oraz wydawnictwa powsta\u0142e w ramach projektu (dost\u0119pne online) zamieszczone s\u0105 na stronie etnofon.pl<\/a>.<\/p>\n

              Aby wyj\u015b\u0107 na przeciw jak najszerszej grupie zainteresowanych odbiorc\u00f3w a nie ogranicza\u0107 zasob\u00f3w tylko dla bada\u0144 stricte naukowych zdecydowali\u015bmy si\u0119 zaprezentowa\u0107 w repozytorium metadane dotycz\u0105ce wszystkich nagra\u0144 \u2013 tak\u017ce tych pozostaj\u0105cych w r\u00f3\u017cnym, czasem podstawowym stopniu opracowania, identyfikacji i opisu. Aktualnie to: 181 025 utwor\u00f3w \u0142\u0105cznie z wyodr\u0119bnionymi zapowiedziami zapisane na 7919 no\u015bnikach. Do niemal 13 000 utwor\u00f3w opublikowano sample d\u017awi\u0119kowe w wolnym dost\u0119pie w systemie Etnofon i niezale\u017cnie ponad 1700 pe\u0142nych zrekonstruowanych i zmasterowanych utwor\u00f3w na p\u0142ytach CD tak\u017ce w wolnym dost\u0119pie. W repozytorium zarchiwizowano niemal 5000 zdj\u0119\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych i historycznych z bada\u0144 terenowych (wykonawcy, instrumenty, sytuacje obrz\u0119dowe, taniec, r\u0119kopisy itp.). Rejestr wykonawc\u00f3w (\u015bpiewak\u00f3w, muzyk\u00f3w, informator\u00f3w) liczy obecnie ponad 17500 os\u00f3b za\u015b rejestr miejsc (miejsca dokonania nagra\u0144, miejsca urodzenia i zamieszkania wykonawc\u00f3w) to niemal 5000 pozycji. System prezentuje tak\u017ce materia\u0142y graficzne towarzysz\u0105ce nagraniom: protoko\u0142y, spikerki, r\u0119kopi\u015bmienne transkrypcje muzyczne i tekstowe, zdj\u0119cia pude\u0142ek na no\u015bniki i fotografie samych no\u015bnik\u00f3w. Obecnie to 107 834 cyfrowych plik\u00f3w graficznych (TIF, JPEG). W repozytorium dost\u0119pne jest tak\u017ce ponad 1000 transkrypcji muzycznych ilustruj\u0105cych nagrania opublikowane w serii Polska Pie\u015b\u0144 i Muzyka Ludowa a tak\u017ce w innych zbiorach pie\u015bni (np. wydawnictwo PWM).<\/p>\n

              Pod nazw\u0105 Etnofon kryje si\u0119 szeroki wachlarz prac, aktywno\u015bci, projekt\u00f3w, wydawnictw. Cho\u0107 s\u0105 to dzia\u0142ania wybitnie interdyscyplinarne i zr\u00f3\u017cnicowane to ich zasadniczym celem jest stworzenie przy pomocy nowoczesnej technologii a zarazem w oparciu o historyczne idee i wypracowan\u0105 metodologi\u0119 etnomuzykologiczn\u0105 jest stworzenie „fotografii” d\u017awi\u0119kowej (i audiowizualnej) polskiej tradycyjnej kultury muzycznej w jej aspekcie historycznym i wsp\u00f3\u0142czesnym. Tak zaprojektowane odwzorowanie cyfrowe zachowanej z przesz\u0142o\u015bci i wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie dokumentowanej praktyki muzycznej i tanecznej stanowi \u2013 mamy nadziej\u0119 \u2013 wiarygodn\u0105 cyfrow\u0105 audio i filmotek\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142 dla prowadzenia rzetelnych prac badawczych nad polskimi tradycjami muzycznymi. Ten „otwarty” na nowe dokumenty, tak\u017ce tworzone wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, katalog ukazuje tak\u017ce przemiany ale r\u00f3wnie\u017c ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 tradycji i jej wci\u0105\u017c \u017cywe, cho\u0107 ju\u017c odmienne od najstarszych form, oblicze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

              Strategiczny i wieloetapowy projekt realizowany od 2014 r. w Zbiorach Fonograficznych Instytutu Sztuki PAN pod kier. dra Jacka Jackowskiego we wsp\u00f3\u0142pracy ze Stowarzyszeniem Liber Pro Arte. Etnofon, finansowany pocz\u0105tkowo tylko ze \u015brodk\u00f3w bud\u017cetowych Instytutu Sztuki PAN spotka\u0142 si\u0119 z przychylno\u015bci\u0105 Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i uzyska\u0142 (dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy Instytutu ze Stowarzyszeniem LiberPro Arte) finansowanie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-924","page","type-page","status-publish","hentry","post-preview"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/liberproarte.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/924","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/liberproarte.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/liberproarte.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/liberproarte.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/liberproarte.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=924"}],"version-history":[{"count":7,"href":"http:\/\/liberproarte.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/924\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":967,"href":"http:\/\/liberproarte.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/924\/revisions\/967"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/liberproarte.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=924"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}